Truyền thông - Vận động
Hội thảo đối thoại chính sách về việc thực hiện pháp luật HIV/AIDS, ma túy, mại dâm
Trong việc thực thi luật pháp thuộc lĩnh vực phòng/chống HIV/AIDS, ma túy và mại dâm, có một số bất cập cần được điều chỉnh cho phù hợp để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho cộng đồng và nâng cao hiệu quả của bộ luật. Vì lý do đó, ngày 31/3/2017 đã diễn ra Hội thảo đối thoại chính sách về việc thực hiện pháp luật HIV/AIDS, ma túy, mại dâm tại thành phố Hồ Chí Minh. Hội thảo có sự tham gia của các đại biểu thuộc vụ Các vấn đề xã hội (CVĐXH) – cục Phòng chống tệ nạn xã hội (PCTNXH), SCDI và các cộng đồng người sử dụng ma túy, người bán dâm.

Trong phát biểu khai mạc của ông Đặng Thuần Phong -  Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội đã điểm lại những thay đổi bước đầu trong công tác thực thi pháp luật liên quan đến các lĩnh vực trên. Theo ông, quan niệm trước đây là người sử dụng ma túy (NSDMT), người bán dâm (NBD) được xem là tệ nạn xã hội và bị cách ly với xã hội, cần được thay đổi. Trên thế giới, người nghiện ma túy có điều kiện kinh tế thường ít bị gắn kết với tệ nạn xã hội hơn Việt Nam. NBD trước đây có bị đưa vào giáo dục bắt buộc nhưng giờ có thể giáo dục tại nhà, tuy Việt Nam vẫn chưa cho phép thành lập các phố đèn đỏ, hợp thức hóa mại dâm nhưng đã không còn hình sự hóa mại dâm. Tuy nhiên, những bất cập vẫn tồn tại, như khó khăn trong điều trị HIVdo các nguồn lực quốc tế cắt giảm, vấn đề kì thị-phân biệt đối xử và tình hình sử dụng bảo hiểm y tế (BHYT) trong quá trình điều trị. Do đó vai trò của cộng đồng rất quan trọng trong việc chia sẻm đóng góp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng thực thi pháp luật.


Hội thảo đã nhận được phản hồi tích cực từ cộng đồng trong việc chuyển dần từ hình thức cai nghiện bắt buộc sang cai nghiện tại cộng đồng “Cai nghiện bắt buộc rất bất cập: tỉ lệ tái nhiễm cao, bị ép buộc sử dụng thêm nhiều loại ma túy khác, trong khi cai nghiện tại cộng đồng tốt hơn rất nhiều về thái độ hỗ trợ, kì thị-phân biệt đối sử, chi phí… các anh chị làm công tác thiện nguyện đồng cảm và chia sẽ dễ dàng với người sử dụng ma túy.” – theo chia sẻ từ đại diện cộng đồng tại bà Rịa – Vũng Tàu.

Tuy nhiên, trong phần trọng tâm của Hội thảo, các đại diện cộng đồng đã nêu lên các bất cập, rào cản trong thực thi chính sách nhằm cải thiện tình hình tác nghiệp và xây dựng chính sách tốt hơn tong tương lai.


Vấn đề thứ nhất là những bất cập trong BHYT: Như sự khó khăn trong việc mua BHYT do không đủ giấy tờ tạm trú, không có giấy tờ tùy thân hoặc phải mua theo hộ gia đình, khi điều trị bằng BHYT phải bị lộ thông tin dẫn đến bỏ trị hoặc không chịu điều trị; các chi phí xét nghiệm liên quan đến HIV và STIs đều phải tự chi trả, người nhiễm không có quyền điều trị khác nơi mình cư trú và chưa được chọn nơi điều trị mà họ muốn, Cơ sở y tế (CSYT) gây khó khăn về mặt giấy tờ (hộ khẩu, tạm trú), không đồng nhất trong việc bán BHYT tại các nơi. Thông tư BHYT mới được thông tuyến trong tỉnh, chưa được mở rộng ra toàn quốc, Kiến nghị của cộng đồng là  nhân viên y tế cần hiểu rõ hơn về việc bảo mật thông tin cho người nhiễm; cần xây dựng khung pháp lý để thu phí xét nghiệm và điều trị HIV, các khối doanh nghiệp xã hội (DNXH) có thể tham gia vào việc xây dựng các khung pháp lý. Ngoài ra, cần thêm các mô hình sinh kế cho CBO và DNXH để bền vững trong công cuộc phòng, chống HIV/AIDS, việc sử dụng BHYT hiện chỉ đang áp dụng cho các cơ sở điều trị HIV của nhà nước, nên mở rộng sang cho phép các phòng điều trị tư nhân được áp dụng nhằm giảm tải cho CSYT công. Theo gợi ý của TS. Phạm Đức Mạnh: có sự cần thiết thành lập một tổ chức, cơ quan đứng ra mua BHYT cho người yếu thế, và các hạng mục cần chi trả bởi BHYT cần thời gian bổ sung và sửa đổi cho phù hợp.
 
Vấn đề thứ hai là tình trạng kỳ thị còn diễn ra trong cả cộng đồng người có HIV, NBD và người chuyển giới: người chuyển giới đôi khi bị chính quyền địa phương bắt phạt và kì thị phân biệt đối xử rất nhiều. Người chuyển giới khó tiếp cận các dịch vụ việc làm, chăm sóc sức khỏe, luật và quyền cho người chuyển giới. Người có HIV cần điều trị và phẫu thuật vẫn còn gặp rào cản là chưa có sự quản lý chặt chẽ về bảo mật thông tin, tình trạng kỳ thị tại CSYT tỉnh vẫn còn: bệnh viện từ chối phẫu thuật cho người nhiễm HIV, nhất là phụ nữ bán dâm bị nhiễm cần phẫu thuật phụ khoa. Theo ý kiến từ cộng đồng MSM Cần Thơ, việc kì thị và phân biệt đối xử chưa thuyên giảm mặc dù nhóm đã rất cố gắng để hoàn nhập cộng đồng và đóng góp xã hội. Cuối năm 2017, khi áp dụng điều trị HIV bằng BHYT, do rủi ro bị tiết lộ danh tính và phân biệt đối xử, nhiều người ngoại tỉnh không mong muốn chuyển tuyến điều trị lên bệnh viện tỉnh.

Đại tá Tạ Đức Ninh - Cục Tham mưu cảnh sát – Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công An đã ghi nhận các ý kiến từ cộng đồng và hoan nghênh các ý kiến đóng góp: Nếu cảm thấy chương trình MMT thật sự tốt mà có sự thay đổi không hợp lý, cộng đồng có thể gửi thư về Ủy ban các vấn đề xã hội  hoặc văn phòng thường trực bộ công an về ma túy để tiến hành những sửa đổi nếu hợp lý.


Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đặng Thuần Phong  tin tưởng “sức lan tỏa của các nhóm cộng đồng sẽ giúp cho xã hội hiểu thấu về mình, từ đó giảm bớt và xóa bỏ kỳ thị”. Các đại biểu Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội  đã hoanh nghênh tất cả ý kiến của cộng đồng và cam kết đưa ra các giải pháp truyền thông hiệu quả, nhằm giảm kỳ thị, tăng cường hỗ trợ khi hoàn lương, cải thiện tình trạng giải ngân của ngân hàng chính sách. Ngoài ra, vấn đề trẻ em từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi sử dụng và nghiện ma túy là vấn đề mới, cũng được đưa ra trong buổi Hội thảo, đòi hỏi nghiên cứu sâu hơn, trong đó có thể kể đến những nỗ lực bước đầu của dự án Bảo vệ tương lai do SCDI thực hiện. Những bất cập, rào cản trong thực thi chính sách, trong tác nghiệp sẽ được lọc theo hệ thống và được cân nhắc khi xây dựng chính sách trong thời gian tiếp theo. Hội thảo đã tạo ra được diễn đàn đối thoại với các bên liên quan, cung cấp cho đoàn giám sát các thông tin cần thiết để đánh giá tình hình thực hiện Luật phòng, chống HIV/AIDS, Luật phòng, chống ma túy và Pháp lệnh phòng, chống mại dâm.
 

Vân Anh
Tin mới
Kết nối với chúng tôi