Gánh nặng bệnh tật do các rối loạn tâm thần ở Việt Nam vẫn ở mức cao, trong khi khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ phù hợp còn nhiều hạn chế, đặc biệt là với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương, bao gồm những người đang sống chung và bị ảnh hưởng bởi HIV. Các vấn đề sức khỏe tâm thần không chỉ làm suy giảm chất lượng cuộc sống, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc bản thân, duy trì điều trị và tiếp cận các hỗ trợ cần thiết.

Để nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhóm dân cư này, từ tháng 10/2025, với sự hỗ trợ từ L'Initiative - Expertise France, SCDI đã bắt đầu triển khai dự án DREAMH - Xây dựng cơ chế tiếp cận, tăng cường chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhóm người sống chung và bị ảnh hưởng bởi HIV.

DREAMH là một trong những dự án đầu tiên tại Việt Nam lồng ghép chăm sóc sức khỏe tâm thần vào các chương trình HIV, hướng đến việc sàng lọc sớm, hỗ trợ và kết nối với các dịch vụ y tế chất lượng. Từ đó, dự án góp phần xây dựng chuỗi hỗ trợ liên tục và cải thiện chất lượng cuộc sống cho các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Trong giai đoạn đầu triển khai, dự án đã hoàn thành hoạt động đánh giá đầu vào và xác thực Bộ công cụ Sàng lọc nhanh về Sức khỏe tâm thần QSTKP (Quick Screening Tool on Mental Health for Key Populations). Bộ công cụ gồm 8 câu hỏi ngắn gọn, dễ hiểu, được thiết kế để hỗ trợ phát hiện sớm các dấu hiệu liên quan đến sức khỏe tâm thần trong quá trình tiếp cận tại cộng đồng. 

Quá trình xác thực công cụ do Trung tâm Pierre Nicole và Trường Đại học Y Dược Hải Phòng dẫn dắt chuyên môn, với sự điều phối của SCDI cùng các tổ chức cộng đồng (CBOs) và đội ngũ tiếp cận viên tại địa bàn.

Thông qua hoạt động này, 407 khách hàng thuộc các nhóm cộng đồng đích đã được sàng lọc về sức khỏe tâm thần. Trong đó, 21 khách hàng có nhu cầu hỗ trợ khẩn cấp đã được chuyển gửi để khám và điều trị rối loạn tâm thần.

Ảnh: Tiếp cận viên và bác sĩ tâm thần tại các địa bàn dự án thực hiện đánh giá đầu vào cùng khách hàng

Kết quả đánh giá cho thấy bộ công cụ QSTKP có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, đồng thời phù hợp để sử dụng trong bối cảnh can thiệp dựa vào cộng đồng. Kết quả này giúp dự án tiếp tục hoàn thiện quy trình sàng lọc, tư vấn và chuyển gửi, nhằm kết nối khách hàng với các hỗ trợ phù hợp một cách kịp thời hơn.

Dự án cũng đã và đang tích cực phối hợp cùng chính quyền, đối tác, các bệnh viện tâm thần và các nhóm cộng đồng tại các địa bàn triển khai để cùng thống nhất phương hướng và xây dựng cơ chế làm việc chặt chẽ. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để các hoạt động của dự án được triển khai hiệu quả, tạo không gian an toàn cho việc chia sẻ, cũng như đồng hành cùng người cần hỗ trợ trong quá trình tiếp cận và duy trì các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần.